Κρήνη Morosini

Την οριστική λύση στο πρόβλημα της υδροδότησης της πόλης έδωσε η κατασκευή υδραγωγείου από τον γενικό προνοητή Francesco Morosini, που μετέφερε το νερό σε απόσταση 15,5 χιλιόμετρων, από τις υπώρειες του Γιούχτα ως τη μεγαλόπρεπη κρήνη που κατασκευάστηκε το 1628 στην Piazza delle Biade (Πλατεία των Δημητριακών), μπροστά από το Δουκικό Μέγαρο. Η πρώτη πηγή του υδραγωγείου βρίσκεται στη θέση Πελεκητά ή Γράμματα, όπου διατηρείται αναμνηστική επιγραφή. Περνούσε στη διαδρομή του από τρεις υδατογέφυρες, στο Καρυδάκι Αρχανών, στη Σύλαμο και στη Φορτέτσα, εισερχόταν στην πόλη από την Πύλη Ιησού και τον προμαχώνα Vitturi, διέσχιζε την πλατεία του Άρεως (σημερινή πλατεία Ελευθερίας) πίσω από την Πύλη του Αγίου Γεωργίου, έστριβε στη βόρεια πλευρά της, περνώντας πάνω από μια τρίτοξη γέφυρα (τις περίφημες Τρεις Καμάρες) και έφτανε ως την κεντρική πλατεία ακολουθώντας το παραπέτο του παλαιού ενετικού τείχους κατά μήκος της οδού Δαιδάλου. Από την Πύλη Voltone μια μολύβδινη σωλήνα οδηγούσε το νερό ως την κρήνη.
Η μεγαλόπρεπη κρήνη εγκαινιάστηκε σε μια πανηγυρική τελετή στις 15 Απριλίου του 1628 ημέρα της εορτής του προστάτη της Βενετίας Αγίου Μάρκου. Ο διάκοσμός της είχε ως κύριο θέμα το θαλάσσιο βασίλειο. Κυριαρχούσε η υπερμεγέθης μορφή του Ποσειδώνα, του περίφημου Τζιγκάντε, όρθιου πάνω σε δελφίνι, στη λεκάνη την οποία ανακρατούσαν τέσσερις λέοντες. Στα μέτωπα της οκτάλοβης δεξαμενής αναπτύσσονταν ανάγλυφες σκηνές θαλάσσιου θιάσου (νύμφες, τρίτωνες, δελφίνια, ιππόκαμποι και θαλάσσιοι δαίμονες). Το σύνολο των γλυπτών ήταν έργο του Ρεθυμνιώτη γλύπτη Θωμά Μπενέτου ή Φραμπενέτου και των αδελφών του.
Το 1847 οι Οθωμανοί κάλυψαν την κρήνη μ’ ένα ψηλό επιστέγασμα που έφερε την επιγραφή «Συντριβάνι Αμπτούλ Μετζίτ», προκειμένου να την μετατρέψουν σε κοινωφελή κρήνη (σεμπίλ). Μετά την απελευθέρωση το προστέγασμα καθαιρέθηκε και η κρήνη αποκαταστάθηκε χωρίς το άγαλμα του Ποσειδώνα με το δελφίνι, το οποίο καταστράφηκε σε άγνωστη περίοδο.