Πρωτοαρχαϊκή περίοδος (700-630 π.Χ.)

Σε ανασκαφική έρευνα σε οικόπεδο επί της οδού Αριάδνης, βόρεια του Αρχαιολογικού Μουσείου, εντοπίστηκαν δυο αρχιτεκτονικά μέλη από πλαίσιο θυρώματος, εξαιρετικής τέχνης τα οποία χρονολογήθηκαν στους πρωτοαρχαϊκούς χρόνους (7ος αιώνας π.Χ.). Η ανάγλυφη φρίζα στο ανώφλιο κοσμούνταν με πομπή βοδιών ανάμεσα σε πλέγματα από σπείρες και η παραστάδα με παράσταση γυναικείας μορφής που φέρει πόλο και έχει σφιγμένες γροθιές, στον τύπο της πότνιας θηρών. Η υψηλή ποιότητα της εργασίας και γενικά οι ομοιότητες με τα ανάγλυφα από το ναό Α του Πρινιά φαίνονται να τεκμηριώνουν τη σχέση με τα κνωσιακά εργαστήρια παραγωγής.

Η παράσταση της πότνιας και των ζώων σε πομπή θυσίας μαρτυρούν ότι το θύρωμα προέρχεται από λατρευτικό κτήριο, η θέση του οποίου θα πρέπει πιθανότατα να βρισκόταν στην κορυφή του λόφου, όπου βρέθηκαν και τα λείψανα του μινωικού κτηρίου. Το σημείο αυτό, στο οποίο αργότερα ανεγέρθηκε ο ναός και το μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου, ήταν κυριολεκτικά και μεταφορικά το πιο εξέχον της πόλης, ειδικά για όσους την προσέγγιζαν από τη θάλασσα και κατά συνέπεια θα μπορούσε στους πρωτοαρχαϊκούς και αρχαϊκούς χρόνους να φιλοξενεί μια ακρόπολη με ναό αφιερωμένο στη θεότητα προστάτιδα του οικισμού.

Στο άλλο άκρο του σύγχρονου λιμένα, στην περιοχή «Θαλασσινά», σωστική ανασκαφή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου το 2022 έφερε στο φως μικρή πήλινη οινοχόη που περιείχε τέσσερα νομίσματα (στατήρες) της πρωτοαρχαϊκής περιόδου από ήλεκτρον, χωρίς παράσταση, προερχόμενους από την περιοχή της Ιωνίας, και δυο χρυσά κοσμήματα (δακτυλίδι και ενώτιο). Πρόκειται αναμφίβολα για θησαυρό, η απόκρυψη του οποίου τοποθετείται γύρω στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ.