Τεκές του Χορασανί

Ο τεκές ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο του 1650 με χρηματοδότηση του Γκαζί Ντελί Χουσεΐν Πασά για λογαριασμό του σεΐχη των Μπεκτασήδων  δερβίσηδων Χορασανί – ζαντέ  Μεβλανά Ντερβίς Αλί Ντεντέ. Ο Χορασανί – ζάντε ήταν επικεφαλής των σαράντα περίπου Μπεκτασήδων δερβίσηδων που συμμετείχαν στην εκστρατεία. Σύμφωνα με το αφιερωτήριο έγγραφο, ο Χουσείν  Πασά αφιέρωσε το χωρίο Βόνη για τη συντήρηση του Τεκέ.

Ο τεκές ήταν από τους μεγαλύτερους και πλουσιότερους στην Κρήτη. Στον χώρο αυτό διέμεναν 80 δερβίσηδες του τάγματος των Μπεκτασήδων, οι οποίοι φιλοξενούσαν επισκέπτες και προσέφεραν κοινό γεύμα σε πλούσιους και φτωχούς.

Ο Χορασανί – ζαντέ  Μεβλανά Ντερβίς Αλί Ντεντέ πέθανε το 1671 και ενταφιάστηκε σε μαυσωλείο (τουρμπέ) στον κήπο του τεκέ, ο οποίος διατηρείται ως τμήμα  ιδιωτικής οικίας.

Σύμφωνα με έγγραφο του 1710 ο τεκές είχε ερημωθεί, όμως το 1711 ανακαινίστηκε από τον Χορασανί – ογλού σεΐχη Μεχμέτ. Ερημώθηκε για δεύτερη φορά και ανακαινίστηκε ξανά το 1811 από τον  σεΐχη Ντερβίς Αλί Μπαμπά. Εκείνη την περίοδο χτίστηκαν εκ νέου τα κτίρια του τεκέ, μία κρήνη στην ανατολική πλευρά του τεκέ, καθώς και ένα τζαμί το οποίο σώζεται. Τα επόμενα χρόνια χτίστηκαν δύο ακόμη κρήνες και κατασκευάστηκε περίβολος γύρω από τις εγκαταστάσεις του μοναστηριού. Ο τεκές λειτούργησε ως το 1923-24.

Το τζαμί  είναι ένα λιθόκτιστο κτίσμα με τετράκλιτη στέγη. Στο υπέρθυρο της κυρίας εισόδου υπάρχει αραβική επιγραφή με τον εξής στίχο από το κοράνι: «Υπηρέτησε τον κύριο σου μέχρι να έρθει η Ώρα που είναι βέβαιη». Ο καλλιγράφος της επιγραφής είναι ο Ντερβίς Αλί Μπαμπά, ο ιδρυτής του τζαμιού.  Το μιχράμπ περιβάλλεται από ένα ορθογώνιο πλαίσιο και είναι διακοσμημένο με διάφορα χρώματα και φυτικά θέματα.

Το τζαμί του τεκέ αναστηλώθηκε 1991 από τον Δήμο Ηρακλείου και  έχει παραχωρηθεί στο Σύλλογο Αλατσατιανών.