O Τεκές των Τριών Ανδρών

Μοναστήρια-Τεκέδες (Τεκje)

 Βασικό χαρακτηριστικό της ισλαμικής πόλης ήταν τα μοναστήρια, γνωστά ως τεκέδες, τα οποία ιδρύθηκαν από διάφορα δερβίσικα τάγματα, τα οποία αντιπροσωπεύουν τον μυστικιστικό κλάδο του ισλάμ, τον σουφισμό. Ορισμένα από αυτά είχαν αγίους και ήταν τόποι δημόσιου προσκυνήματος. Οι δερβίσηδες, οργανωμένοι σε τάγματα με κοινές θεολογικές και λατρευτικές αντιλήψεις, ζουν σε τεκέδες, αντίστοιχους με τις χριστιανικές μονές. Στον Χάνδακα λειτουργούσαν 16-17 τεκέδες, κέντρα έντονης θρησκευτικής και πνευματικής ζωής. Τις περισσότερες πληροφορίες για τα μοναστήρια αντλούμε από το έργο του Εβλιά Τσελεμπί (Evliya Celebi).

Τεκές Τριών Ανδρών

 Ο τεκές βρισκόταν στη σημερινή Λεωφ. Νικ. Πλαστήρα, στα εσωτερικά πρανή του προμαχώνα Martinengo. Επί βενετοκρατίας στη θέση αυτή υπήρχε ορθόδοξος ναός, γνωστός ως Παναγία Φανερωμένη στο Martinengo. Ο ναός αρχικά μετατράπηκε σε ευκτήριο οίκο και το 1672 με αυτοκρατορική άδεια σε τέμενος. Λίγο αργότερα το τέμενος μετατράπηκε σε τεκέ των δερβίσηδων του τάγματος των Τριών Ανδρών, με πρώτο σεΐχη του τάγματος τον Χαΐντάρ Μπαμπά.

Σήμερα από τον τεκέ των δερβίσηδων του τάγματος Τριών Ανδρών (Üҫ Er), τα γνωστά Ουτσλέρια, διατηρείται το μαυσωλείο (türbe) του πρώτου σεΐχη Χαΐντάρ Μπαμπά, μια κρήνη, ένα πηγάδι, θεμέλια δωματίων και τμήματα από βοτσαλωτά δάπεδα. Στις αρχές του 20ου αιώνα στο μαυσωλείο λειτούργησε νηπιαγωγείο με μουσουλμάνα δασκάλα, για τα παιδιά των εργατριών της συνοικίας. Το 1922, μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το μαυσωλείο και η κρήνη μετατράπηκαν σε κατοικίες.