Πρόλογος

Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830, ο αγώνας των χριστιανών της Κρήτης για απαλλαγή από την τουρκική κυριαρχία και για ένωση με την Ελλάδα ήταν συνεχής. Τις εξεγέρσεις του χριστιανικού πληθυσμού ακολουθούσαν μεταρρυθμίσεις, που όμως δεν ικανοποιούσαν τα βασικά αιτήματα της πλειοψηφίας των κατοίκων του νησιού και οδηγούσαν σε νέες εξεγέρσεις. Η πόλη του Ηρακλείου, ως κέντρο της οθωμανικής διοίκησης και σημαντικό λιμάνι ανεφοδιασμού των οθωμανικών δυνάμεων, υπήρξε θέατρο σκληρών συγκρούσεων ανάμεσα στους μουσουλμάνους και τους χριστιανούς.

Η Τελευταία Περίοδος της Οθωμανικής Κυριαρχίας

Η τελευταία περίοδος της οθωμανικής κυριαρχίας (1895–1898) χαρακτηρίζεται από τον αγώνα των Κρητών για ένωση με την Ελλάδα, τη στρατιωτική επέμβαση της Ελλάδας στο νησί, τη διπλωματική και στρατιωτική ανάμειξη των Μεγάλων Δυνάμεων, καθώς και την αντίδραση των μουσουλμάνων της Κρήτης στις εξελίξεις αυτές.

Η κυβέρνηση των Αθηνών, υπό την πίεση της ελληνικής κοινής γνώμης και με στόχο να προλάβει την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων, απέστειλε τον Ιανουάριο του 1897 στρατιωτική δύναμη 1.500 ανδρών υπό τον συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσο. Ο Βάσσος αποβιβάστηκε στο Κολυμπάρι και εξέδωσε πανηγυρική προκήρυξη, με την οποία καταλάμβανε την Κρήτη στο όνομα του βασιλιά των Ελλήνων και κήρυσσε την ένωση.

Η αντίδραση των Μεγάλων Δυνάμεων υπήρξε άμεση. Απέκλεισαν τα κρητικά παράλια, αποβίβασαν στρατιωτικά αγήματα στα Χανιά και βομβάρδισαν το Επαναστατικό Στρατόπεδο στο Ακρωτήρι. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη, με διαδηλώσεις και δημοσιεύματα υπέρ των Κρητικών και κατά των Ευρωπαίων ναυάρχων. Τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, η αποβίβαση Ελλήνων στρατιωτών στο Ηράκλειο οδήγησε στην κατάληψη της πόλης από τις Μεγάλες Δυνάμεις.

Μετά την ήττα της Ελλάδας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και την αναχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων από την Κρήτη, οι Μεγάλες Δυνάμεις έθεσαν το νησί υπό καθεστώς διεθνούς προστασίας, υποκαθιστώντας τις περισσότερες οθωμανικές δημόσιες υπηρεσίες.